Halka arza başvurdunuz, peki kaç lot düşeceğini biliyor musunuz? Lot dağıtımı yatırımcıların en çok merak ettiği konuların başında geliyor. Bu rehberde lot nedir, dağıtım nasıl yapılır ve ne kadar lot alabilirsiniz sorularını yanıtlıyoruz.
Lot Nedir?
Borsa İstanbul'da hisseler "lot" birimi üzerinden işlem görür. Türkiye'de 1 lot = 1 hisse senedi eşittir ve nominal değeri 1 TL'dir. Halka arza başvururken talep ettiğiniz lot sayısını seçersiniz.
Önemli: Türkiye'de bazı eski mevzuat metinlerinde 100 lot = 1 hisse diye geçse de 2019'da yapılan değişiklikle standart lot büyüklüğü 1 hisse olarak belirlenmiştir.
Dağıtım Yöntemleri
### 1. Eşit Dağıtım (En Yaygın)
Bireysel yatırımcı havuzundaki toplam lot, başvuran kişi sayısına eşit olarak bölünür. Bu yöntemde ne kadar para yatırdığınız değil, kaç kişinin başvurduğu önemlidir.
Formül: Kişi Başına Lot = Bireysel Havuz / Toplam Başvuran
Örnek: 2.000.000 lot havuz, 500.000 kişi başvurmuş → Herkes 4 lot alır
### 2. Oransal Dağıtım
Başvurulan tutar ile orantılı dağıtım yapılır. Daha fazla para yatıran daha fazla lot alır. Kurumsal yatırımcı havuzunda genellikle bu yöntem kullanılır.
### 3. Karma Dağıtım
İlk olarak eşit dağıtım yapılır, kalan lotlar oransal olarak dağıtılır. Bazı arzlar bu yöntemi tercih eder.
Kaç Lot Düşeceğini Nasıl Hesaplarsın?
Eşit dağıtım için temel formül:
Kişi Başına Lot = Bireysel Havuz Lot Sayısı ÷ Başvuran Kişi Sayısı
Ancak bu hesaplamayı yapabilmek için başvuran kişi sayısını bilmek gerekir. Talep toplama sona erdiğinde şirket ve SPK başvuru sayısını açıklar.
HalkaArzlarım'ın Lot Dağıtım Hesaplayıcısı ile farklı katılımcı senaryoları için anlık simülasyon yapabilirsin.
Bireysel Havuz Nedir?
Halka arz lotlarının tamamı tek bir havuza gitmez. Genellikle aşağıdaki şekilde bölünür:
- Bireysel yatırımcı havuzu: Bireysel hesaplardan gelen talepler
- Kurumsal yatırımcı havuzu: Fon, sigorta, banka gibi kurumsal talepler
- Yurt dışı havuzu: Yabancı kurumsal yatırımcılar
Bireysel yatırımcılar yalnızca bireysel havuzdaki lotlara katılır.
Çoklu Başvuru Stratejisi
Birden fazla aracı kurumdan başvuru yapılabilir. Bu nedenle bazı yatırımcılar 5–10 farklı bankadan başvurarak toplam başvuru sayısını artırmaya çalışır.
Bu stratejinin avantajı her başvurunun ayrı değerlendirilmesidir. Dezavantajı ise birden fazla hesapta nakit blokelenmesidir.
Dağıtım Sonuçları Ne Zaman Açıklanır?
Talep toplama süresinin bitmesinden genellikle 1–3 iş günü sonra dağıtım sonuçları açıklanır. Şirket ve SPK resmi duyuru yapar. Lotlar dağıtım günü ya da ertesi gün hesaplara aktarılır.
Pratik İpuçları
- Katılımcı sayısını takip et: SPK duyuruları ve finans siteleri talep toplama süresince güncelleme yapar
- Popüler arzlarda beklenti düşük tut: Yüksek talep = az lot
- Küçük ölçekli arzları değerlendir: Daha az başvuru olur, daha fazla lot düşebilir
- Lot hesaplayıcı kullan: HalkaArzlarım üzerinden farklı senaryoları simüle et
Sık Sorulan Sorular
### Talep ettiğimden fazla lot alabilir miyim?
Hayır. Talep ettiğinden fazlası dağıtılmaz. Eğer katılımcı sayısı az ve havuz büyükse talep ettiğinin tamamını alabilirsin.
### Hiç lot alamazsam param ne olur?
Bloke edilen tutar 1–2 iş günü içinde hesabına iade edilir.
### Dağıtım adaletsiz midir?
Eşit dağıtım sistemi her başvuran kişiye aynı fırsatı tanır. Büyük yatırımcılar için bireysel havuzda avantaj yoktur; bu nedenle sistem bireysel yatırımcı dostudur.
### Lotların hesabıma ne zaman gelir?
Kotasyon günü ya da bir önceki gün akşam hesaplara aktarılır. Borsa işlem saatleri içinde hisseni satabilirsin.