Tavan Nedir? Borsada Tavan Fiyat Nasıl Hesaplanır?
Borsa İstanbul'daki günlük fiyat artış sınırı olan "tavan" mekanizmasını, halka arzlarda nasıl işlediğini ve nasıl hesaplandığını bu rehberde öğrenebilirsin.
Tavan Nedir?
Tavan, Borsa İstanbul'da (BIST) bir hissenin gün içinde ulaşabileceği maksimum fiyat artış sınırıdır. Bu sınır, önceki işlem gününün kapanış fiyatının %10 üstüdür.
Bir hisse bu sınıra ulaştığında ve piyasada satıcı çıkmadığında "tavan yapıyor" veya "tavanda kaldı"denir. Bu durum, alıcıların var ancak satıcıların yok olduğu anlamına gelir — dolayısıyla hisse fiyatı artmaya devam edemez ama düşmez de.
Bu mekanizma, piyasada aşırı oynaklığı önlemek amacıyla BIST tarafından uygulanır. Normal hisselerde çok nadir görülse de yeni halka açılan (IPO) hisselersıklıkla birden fazla gün tavan yapar çünkü piyasa fiyat keşfi sürecindedir.
Tavan Fiyatı Nasıl Hesaplanır?
Her tavan, önceki günün kapanış fiyatının %10 fazlasıdır. Bileşik büyüme gibi çalışır — her gün bir öncekinin üzerine eklenir.
// Formül
Tavan Fiyatı = Önceki Kapanış × 1,10
// n. Tavan İçin
n. Tavan = Arz Fiyatı × (1,10)ⁿ
Örnek: Arz fiyatı 50 TL olan bir hisse için:
| Tavan | Hisse Fiyatı | Toplam Getiri |
|---|---|---|
| 1. Tavan | 55,00 ₺ | +%10.0 |
| 2. Tavan | 60,50 ₺ | +%21.0 |
| 3. Tavan | 66,55 ₺ | +%33.1 |
| 5. Tavan | 80,53 ₺ | +%61.1 |
| 7. Tavan | 97,44 ₺ | +%94.9 |
| 10. Tavan | 129,69 ₺ | +%159.4 |
Halka Arzda Tavan Neden Önemli?
Halka arz edilen bir hisse BIST'e kote olduğunda, piyasa bu hisse için bir fiyat keşif süreci başlatır. Özellikle yoğun talep gören arzlarda arz fiyatı gerçek değerin altında kalmış olabilir. Piyasa bu farkı kapatırken hisse birden fazla gün tavan yapabilir.
Yatırımcı İçin Anlamı
Elinde hisse varsa değerin artmaya devam ettiği anlamına gelir. Tavan yapan hisse satılamaz çünkü satıcı çok az ya da hiç yoktur — bu aslında olumlu bir durumdur.
Kaç Gün Sürer?
Kesin bir kural yoktur. Piyasa koşulları, talep fazlası ve şirkete olan ilgiye bağlıdır. Geçmişte bazı arzlar 1–2 tavan yaparken bazıları 10+ tavan yapmıştır. Geçmiş performans için Geçmiş Tavan Performansı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Ne Zaman Satmalı?
Bu tamamen kişisel bir yatırım kararıdır. Bazı yatırımcılar tavan serisi bitmeden satarken, bazıları birkaç tavan sonra çıkar. Tavan simülatörü ile farklı senaryoların kârını hesaplayabilirsiniz.